Μεταχειρισμένο ξυλουργικό μηχάνημα από ιδιώτη: 7 κίνδυνοι

Η αγγελία λέει «πωλείται γωνιάστρα, λόγω συνταξιοδότησης, σε καλή κατάσταση». Η τιμή είναι η μισή από όσο περίμενες. Παίρνεις τηλέφωνο, και ο ιδιώτης σου λέει ευγενικά: «Να έρθεις να τη δεις. Μόνο ρεύμα δεν έχω, το μαγαζί είναι κλειστό».

Εκεί ακριβώς αρχίζει το παιχνίδι. Ένα μεταχειρισμένο ξυλουργικό μηχάνημα από ιδιώτη μπορεί να είναι η καλύτερη αγορά της χρονιάς σου. Μπορεί όμως να είναι και το πρόβλημα κάποιου άλλου, που το φορτώνεσαι εσύ — κυριολεκτικά.

Δεν φταίει ο ιδιώτης. Οι περισσότεροι είναι τίμιοι άνθρωποι που απλώς κλείνουν ένα εργαστήριο. Το ρίσκο είναι στον τρόπο της αγοράς: κανείς δεν έχει ελέγξει το μηχάνημα, κανείς δεν το εγγυάται, κανείς δεν θα το φορτώσει για σένα. Αυτοί είναι οι επτά κίνδυνοι, με τη σειρά που τους πληρώνουν συνήθως οι αγοραστές.

1. Δεν μπορείς να το δεις να δουλεύει

Αυτός είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος, και ο πιο συχνός. Στις περισσότερες περιπτώσεις το «δεν έχω ρεύμα» είναι αλήθεια: το εργαστήριο έκλεισε, ο μετρητής κόπηκε, ή το μηχάνημα είναι τριφασικό και ο χώρος πια δεν έχει τριφασική παροχή.

Αλήθεια ή όχι, το αποτέλεσμα για σένα είναι το ίδιο: αγοράζεις στα τυφλά. Δεν ακούς το μοτέρ, δεν βλέπεις αν η κοπή βγαίνει καθαρή, δεν νιώθεις τους κραδασμούς στο φορτίο. Ό,τι γλιτώνεις στην τιμή, υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να το δώσεις —και με το παραπάνω— στον τεχνικό, αφού το στήσεις.

Ένας Αμερικανός ξυλουργός έγραψε στο Fine Woodworking ότι πήρε μεταχειρισμένη σβούρα σε πολύ καλή τιμή και μετά πλήρωσε για την ανακατασκευή του μοτέρ πάνω από τα μισά χρήματα που είχε δώσει για όλο το μηχάνημα. Και ήταν από τις «καλές» ιστορίες — το μηχάνημα τελικά δούλεψε.

Στο WOODWEB, ένα από τα μεγαλύτερα φόρουμ επαγγελματιών ξυλουργών, ένας συμμετέχων έγραψε ότι σχεδόν κάθε μηχάνημα που αγόρασε χωρίς να το δει να δουλεύει βγήκε καταστροφή. Ο κανόνας που βγάζουν εκεί είναι απλός: το ταξίδι για να δεις ένα μηχάνημα είναι σχεδόν πάντα φθηνότερο από την επισκευή ενός που δεν είδες.

Υπάρχουν τρόποι να κρίνεις ένα μηχάνημα και σβηστό, και τους έχουμε μαζέψει σε ξεχωριστό οδηγό: πώς ελέγχεις ένα μεταχειρισμένο μηχάνημα χωρίς ρεύμα. Ο κανόνας όμως είναι απλός: ό,τι δεν είδες να δουλεύει, το τιμολογείς σαν να χρειάζεται επισκευή.

2. Κρυφές βλάβες που δεν φαίνονται στις φωτογραφίες

Οι φωτογραφίες της αγγελίας δείχνουν ένα μηχάνημα. Δεν δείχνουν τα ρουλεμάν του, το τύλιγμα του μοτέρ ή το πόσο ίσιο έχει μείνει το τραπέζι. Οι βλάβες που επανέρχονται σε όσους αγοράζουν μεταχειρισμένα είναι σχεδόν πάντα οι ίδιες:

• Ρουλεμάν — στον άξονα του δίσκου, στην κεφαλή της πλάνης, στους τροχούς της κορδέλας.
• Μοτέρ που θέλει περιέλιξη.
• Φθαρμένα ράουλα στον ξεχονδριστήρα, που δεν τραβάνε πια σωστά το ξύλο.
• Μαχαίρια και σφηνάκια που λείπουν — πάνε πάντα μαζί, κι αν λείπει το ένα λείπει και το άλλο.
• Ραγισμένο μαντέμι (χυτοσίδηρος). Κολλιέται, αλλά ακριβά και σπάνια ξαναβγαίνει τέλεια ευθυγραμμισμένο. Εκεί η «ευκαιρία» παύει να είναι ευκαιρία.

Μια ειδική περίπτωση είναι η συγκολλητική περιθωρίων. Στο WOODWEB τη θεωρούν το πιο ριψοκίνδυνο μεταχειρισμένο μηχάνημα: έχει πολλές μονάδες και ακόμα περισσότερες ρυθμίσεις — καζανάκι, θερμαντικά, κοπτικά, κυλίνδρους πίεσης. Η συμβουλή τους είναι να την παίρνεις μόνο αν τη δεις να δουλεύει ή αν έχεις τεχνικό που την ξέρει.

Τα βασικά σημεία που ελέγχεις επί τόπου τα έχουμε σε άλλο οδηγό: τα 7 που τσεκάρεις σε μεταχειρισμένα ξυλουργικά μηχανήματα. Εδώ κράτα μόνο αυτό: ο ιδιώτης συχνά δεν ξέρει καν ότι το μηχάνημά του έχει θέμα. Δεν σου το κρύβει· απλώς δεν το έχει δουλέψει τον τελευταίο καιρό, ή δεν το έχει δουλέψει ποτέ σε βάθος.

3. Ο πωλητής δεν ξέρει το μηχάνημα

Αυτό μοιάζει μικρό, αλλά κοστίζει. Ο ιδιώτης που πουλάει είναι συχνά ο κληρονόμος, ο συνεταίρος που δεν δούλευε στον πάγκο, ή ο ίδιος ο μάστορας που το είχε χρόνια αχρησιμοποίητο. Πρακτικά σημαίνει:

• Κανένα εγχειρίδιο και κανένα ιστορικό συντήρησης.
• Εξαρτήματα και αξεσουάρ που λείπουν: φλάντζες, κλειδιά, ποτήρια σβούρας, το μπράτσο του βαγονιού, ο προφυλακτήρας, το στόμιο απορρόφησης. Σε μηχάνημα 15 και 20 ετών, πολλά από αυτά δεν βρίσκονται πια.
• Κανείς να σου εξηγήσει πώς ρυθμίζεται, τι είχε πειραχτεί, τι έπεφτε.

Ο Rich Keller, επαγγελματίας επισκευαστής εργαλείων, δίνει στο Canadian Woodworking μια συμβουλή που γλιτώνει πολλά: πριν πας να το δεις, βρες το εγχειρίδιο και τον κατάλογο ανταλλακτικών του μοντέλου και έλεγξε αν τα ανταλλακτικά υπάρχουν ακόμα. Και όταν είσαι μπροστά του, διάβασε τον κωδικό στα ρουλεμάν: τα τυποποιημένα βρίσκονται παντού, τα «περίεργα» μεγέθη είναι πονοκέφαλος.

Ένας ακόμα πρακτικός κανόνας από έμπειρους αγοραστές στο εξωτερικό: αν δεν μπορείς να βρεις στο ίντερνετ τη μάρκα και το μοντέλο μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, μην περιμένεις να βρεις ανταλλακτικά. Κι ένας δεύτερος: κοίτα και τον χώρο. Ένα τακτοποιημένο εργαστήριο συνήθως σημαίνει και φροντισμένο μηχάνημα.

4. Καμία εγγύηση — και νομικά, «στην πράξη» δύσκολα

Όταν αγοράζεις από επαγγελματία, έχεις απέναντι κάποιον με κατάστημα, ΑΦΜ και φήμη να προσέξει. Ο νόμος για την προστασία του καταναλωτή (Ν. 2251/1994) αφορά αγορές από επαγγελματία.

Από ιδιώτη, η κατάσταση είναι διαφορετική. Ο Αστικός Κώδικας (άρθρο 534 και επόμενα) λέει ότι ο πωλητής —οποιοσδήποτε πωλητής— οφείλει να παραδώσει το πράγμα χωρίς πραγματικά ελαττώματα, και δίνει στον αγοραστή δικαιώματα (διόρθωση, μείωση τιμής, υπαναχώρηση). Για κινητά η αξίωση παραγράφεται σε δύο χρόνια από την παράδοση. Όμως αυτά τα δικαιώματα μπορούν να περιοριστούν με συμφωνία — το κλασικό «πωλείται ως έχει» — και, στην πράξη, το να κυνηγήσεις δικαστικά έναν ιδιώτη για ένα ρουλεμάν δεν το κάνει σχεδόν κανείς.

Με απλά λόγια: η μόνη εγγύηση που έχεις από ιδιώτη είναι ο έλεγχος που θα κάνεις εσύ, πριν πληρώσεις.

*(Αυτό είναι γενική ενημέρωση, όχι νομική συμβουλή. Για συγκεκριμένη περίπτωση μίλησε με δικηγόρο.)*

5. Τιμολόγιο και λογιστικά

Αν είσαι επιχείρηση, μια λεπτομέρεια που πολλοί θυμούνται αργά: ο ιδιώτης δεν κόβει τιμολόγιο. Άρα:

• Δεν υπάρχει ΦΠΑ να εκπέσεις.
• Για να περάσει το μηχάνημα στα βιβλία σου, εκδίδεις εσύ ως αγοραστής τίτλο κτήσης (στο myDATA είναι το παραστατικό 3.1 «Τίτλος Κτήσης — μη υπόχρεος εκδότης»).

Δεν είναι εμπόδιο, αλλά είναι κάτι να το ξέρεις από πριν. Ρώτα τον λογιστή σου πριν κλείσεις τη συμφωνία, όχι μετά.

6. Η φόρτωση και η μεταφορά είναι δική σου υπόθεση

Ο ιδιώτης δεν έχει κλαρκ, παλετοφόρο, γερανοφόρο ή ανθρώπους. Κι ένα ξυλουργικό μηχάνημα δεν είναι έπιπλο: μια επαγγελματική γωνιάστρα ζυγίζει εύκολα 700 κιλά και πάνω, οι μεγάλες φτάνουν τον τόνο, και είναι βαριές ψηλά — γέρνουν εύκολα.

Άρα κανονίζεις εσύ ποιος θα το σηκώσει, με τι, ποιος θα το κατεβάσει στο δικό σου μαγαζί, και αν χωράει από την πόρτα. Και κάτι που ξεχνιέται: σε ανατροπή ή κακό δέσιμο σπάνε χυτά, στραβώνουν οδηγοί, χαλάει το βαγόνι. Αυτή η ζημιά είναι πλέον δική σου.

Επειδή εδώ χάνονται πολλά λεφτά, του αφιερώσαμε ολόκληρο οδηγό: μεταφορά ξυλουργικού μηχανήματος — πώς το φορτώνεις χωρίς ζημιά.

7. Απάτες με προκαταβολή

Όσο περισσότερες γίνονται οι αγγελίες μηχανημάτων στο ίντερνετ, τόσο περισσότερες γίνονται και οι ψεύτικες. Το μοτίβο είναι σχεδόν πάντα το ίδιο: δελεαστική τιμή, το μηχάνημα «είναι σε άλλη πόλη», και ο «πωλητής» ζητάει προκαταβολή για να το «κρατήσει».

Η Ελληνική Αστυνομία το λέει καθαρά στις οδηγίες της: «Να αποφεύγετε την προκαταβολή χρημάτων σε ιδιώτες πωλητές, τους οποίους δε γνωρίζετε». Πρακτικά:

• Καμία προκαταβολή πριν δεις το μηχάνημα με τα μάτια σου.
• Ζήτα φωτογραφία της πινακίδας του μηχανήματος (μάρκα, μοντέλο, σειριακός αριθμός, έτος). Οι απατεώνες χρησιμοποιούν φωτογραφίες από άλλες αγγελίες και δημοπρασίες — πινακίδα δεν έχουν.
• Αν δεν μπορείς να πας, ζήτα ζωντανή βιντεοκλήση όπου ο πωλητής σου δείχνει το μηχάνημα, και κάνε αντίστροφη αναζήτηση εικόνας στις φωτογραφίες της αγγελίας. Στο βρετανικό φόρουμ UKWorkshop ένας αγοραστής έγραψε ότι οι ίδιες φωτογραφίες εμφανίζονταν σε αγγελίες σε πολλές πόλεις — και όσες έλεγξε ήταν όλες απάτη.
• Αν πληρώσεις με έμβασμα, διασταύρωσε όνομα και ΑΦΜ του δικαιούχου. Προτίμησε την πληρωμή μέσα σε τράπεζα, την ημέρα της παραλαβής.
• Αν σου συμβεί, κάνε καταγγελία στη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος (cyberalert.gr).

Ο πραγματικός λογαριασμός

Πριν πεις «ναι», κάνε έναν απλό λογαριασμό σε ένα χαρτί:

1. Τιμή του ιδιώτη
2. \+ φόρτωση και μεταφορά (και ποιος το κατεβάζει στο μαγαζί σου)
3. \+ ηλεκτρολόγος, αν είναι τριφασικό και εσύ δεν έχεις τριφασικό
4. \+ ευθυγράμμιση και ρυθμίσεις μετά τη μεταφορά
5. \+ ένα αποθεματικό για επισκευή, αν δεν το είδες να δουλεύει

Στα μεγάλα ξένα φόρουμ ξυλουργικής η εικόνα είναι σχεδόν ομόφωνη: ο έμπορος κοστίζει περισσότερο γιατί το μηχάνημα το έχει ήδη ελέγξει κάποιος που ξέρει· ο ιδιώτης είναι φθηνότερος γιατί το ρίσκο το σηκώνεις εσύ. Κανένα από τα δύο δεν είναι «το σωστό» — εξαρτάται από το αν ξέρεις να κρίνεις και να επισκευάσεις μόνος σου.

Αν το σύνολο μένει καλά κάτω από ένα ελεγμένο μηχάνημα, πήγαινε. Πολλές φορές μένει — και τότε ο ιδιώτης είναι η σωστή επιλογή. Αν όμως οι τρεις-τέσσερις γραμμές κάτω από την τιμή σε ανεβάζουν κοντά, η «ευκαιρία» έχει εξαφανιστεί.

Η εναλλακτική είναι να αγοράσεις μηχάνημα που το έχει ήδη ελέγξει και δοκιμάσει κάποιος άλλος — όπως τα μεταχειρισμένα ξυλουργικά μηχανήματα που περνάνε από έλεγχο πριν πουληθούν. Θα πληρώσεις κάτι παραπάνω· αυτό που αγοράζεις με τη διαφορά είναι η δοκιμή, όχι το σίδερο.